تبلیغات
کتول - رود های گرگان
گرگان رود بزرگترین رود داخل استان است که از شرق به غرب جاری است به غیر از چند شاخه مانند مادرسو و کرکوئی که از شرق خراسان شمالی سر چشمه می گیرد.بقیه شعبات از داخل استان و عمدتا از شرق و جنوب شرقی استان سر چشمه می گیرد. اکثرا در ابتدا از سر چشمه ها و بارش ها و گاهی از ذوب شدن برف ها که در مناطق کوهستانی دارای آبشار های متعدد است.از سرچشمه های متعدد به هم پیوسته و رود بزرگ گرگان رود را تشکیل می دهد. علت اصلی این نامگذاری این است که این رود از شهر گرگان قدیم (گنبد کاووس فعلی) می گذرد و به همین خاطر گرگان رود گفته می شود و سرزمین گرگان یک محدوده ی جغرافیایی وسیع بین رود گرگان تا رود اترک گفته می شده است.

گرگان رود و شعباتش در مناطق کوهستانی دارای شیب تند و در کف رود دارای سنگهای درشت و شن و آبی صاف می باشد و هر چه به مناطق پست می رسد شیب کم و رسوبات آن ریز ماسه و خاک رس و آب گل آلود است.این رود پس از عبور از گرگان قدیم (گنبد کاووس فعلی) به طرف دریا حرکت می کند و شهر مهم دیگری که از آن عبور می کند آق قلا است. این رود ،دره ای به عمق 6 تا 10 متر دارد و در مواقع سیلابی پر آب می شود و مواقع کم آبی جریان آب با عمق حدود یک متر است. این رود از لحاظ داشتن مآندر های مختلف و برکه های هلالی زیاد قابل بررسی علمی و جغرافیایی است.

رود گرگان دارای پیچ و تاب های زیاد به نام مآندر است.(مآندر=میان در) نام رودی در ترکیه است که این نام به تمام رود های دنیا که این ویژگی را دارند مآندر می گویند. در یک مآندر در هر پیچ در یک طرف رود عمق بیشتری دارد و نقطه ی مقابل آن با رسوبات ماسه کم عمق می شود. گاهی بر اثر فرسایش یک پیچ از رود اصلی جدا می شود و رود مسیر مستقیم تری را طی می کند و پیچ باقی مانده برکه هلالی را تشکیل می دهد. در هر سیلاب در داخل این برکه از رسوبات پر می شود و بعد از مدت ها بالا می آید که مکان بسیار خوب کشاورزی است که به زبان محلی توقّای گفته می شود. هر چه به طرف دریا می رود زمین هموار و سرعت حرکت آب کم و رسوب گذاری زیاد است به همین خاطر مسیر رود گرگان در طول تاریخ بارها در قسمت انتهایی عوض شده زمانی از وسط شهر گمیشان(کومش تپّه) می گذشته ولی حالا در انتها از وسط شهر خواجه نفس می گذرد که در اینجا نیز در حال پر شدن رسوبات است. گاهی از طرف دریا رسوبات به عقب به داخل باز می گردد و آب شور دریا هم تا کیلومتر ها به داخل رود می آید و با آب شیرین مخلوط می شود. دلتای رود گرگان نیز در طول تاریخ عوض شده ولی اکنون این دلتا در روستای دهنه است و رسوبات این رود با جریان دریایی خزر که آن را دور می زند و به زبان محلی به نام آقت(آقد)aged از جنوب به شمال کشیده می شود و در پشت این رسوبات تالاب گمیشان را تشکیل می دهد. بر روی رود گرگان سه سد وشمگیر،گلستان 1 و گلستان 2 ساخته شده ولی امروزه سد سازی مورد تایید کارشناسان نیست به خصوص روی رود هایی مانند گرگان رود که رسوبات بسیار زیادی دارد و عمر سد ها را کم می کند و اگر سد ها را بخواهند بزنند باید از بالای رود به طرف پایین زده شود یعنی اول سدهای کوچک در بالای رود برای جلوگیری از رسوبات زیاد بعد به طرف وسط و سپس به طرف انتهایی آن زده شود مضافا بر اینکه در سر شاخه ها رود آبخیز باید انجام گیرد که متاسفانه در ساخت سدهای این رود هیچ قانون علمی رعایت نشده است به همین خاطر ظرفیت عمر مفید این سدها خیلی کم و بعضی مثل سدوشمگیر عمر مفید آن تمام شده است . قبل از بسته شدن این سدها رود گرگان محل تخم ریزی ماهیان بسیارزیادی از جمله ماهیان خاویاری بوده نگارنده خود شاهد صید ماهیان خاویاری در رود گرگان سال ها 50_1348 در شمال گنبدکاووس بوده ام ولی اکنون این رود بعداز بسته شدن سد تبدیل به حمل کننده فاضلاب و آشغال شهرها و روستاها شده است .

شعبات مهم رود گرگان رود :

حوضه آبریز گرگان رود:

شاخه های اصلی این رود خانه که از ارتفاعات کوه های شرق استان گلستان سرچشمه میگیرند به نام های رودخانه آجی سو ،رودخانه ساری سو ، رودخانه زاو،و رودخانه دوغ نامیده می شوند که به ترتیب از ارتفاعات قوجق ،قره آقاچ،میدانجق و گلیداغ و ارتفاعات میانی سرچشمه می گیرند و شعبات مهم این حوضه عبارتند از :

رودخانه دوغ:

سرچشمه اصلی این رودخانه از آبشار گلستان واقع در پارک ملی گلستان شروع می شود مسیر سیل که از ناحیه چشمه خان و دشت به طرف جنگل گلستان جریان پیدا می کند در فصل های بهار و زمستان به دبی این رودخانه افزوده میشود چشمه هایی از قبیل تنگه گل ،افرالی ، خان دوشان ، لوه و تنگراه که همگی دارای آب شیرین دایمی هستند به این رودخانه منتهی می شوند .

رودخانه اوغان :

این رودخانه از ارتفاعات فارسیان فرنگ سرچشمه می گیرد از ضلع نحری گالیکش عبور نموده ودر محل روستای امان قرجه به رودخانه گرگان رود می پیوندد.

رودخانه قلی تپه :

این رودخانه از ارتفاعات دوزنی سرچشمه گرفته ودر نزدیکی روستای کوچک عوض حاجی به گرگان رود منتهی می گردد . این رودخانه در گذشته یکی از منابع مهم تامین آب شهر گنبد بوده است

رودخانه چهل چای (چلی چای ):

این رودخانه از کوه های قلعه قافه سرچشمه گرفته و پس از عبور از مجاورت روستاهای قلعه قافه ،نشیاک،تول آرام ،لزوره ،حسن خان ،خوردیماق،مینودشت،قونیلیگرایجه ،پشمک،سارلی و کوچک الوم ودر عرض جنوبی گنبد به رودخانه نرم آب ودر ضلع نحری این شهر به رودخانه گرگان رود منتهی می گردد.

رودخانه نرم آب:

این رودخانه از آبریز شمالی کوه های قلعه قافه و ساسنگ و امام عبدالله سرچشمه گرفته ودر ضلع جنوبی شهر مینودشت به رود چهل چای ملحق و به طور مشترک به گرگان رود می پیوندد.

رودخانه خرمالو:

این رودخانه از دو شاخه نهر فرعی تیل آباد و واضان تشکیل می شود مسیر آن آبرفتی بوده و پس از عبور از غزنوی ،فارسیان قانچی ،رودبار قشلاق و نوده خاندوز و روستای قزلجه آق امام در ضلع جنوبی گنبد به رود خانه چهل چای می پیوندد.

رود خانه قره چای رامیان :

این رودخانه از ارتفاعات شرق قلعه ماران ،جوزچال ،ملیچاران سرچشمه گرفته پس از عبور از رامیان ،تالاب بی بی شیروان به مساحت بالغ بر 500 هکتار را تغذیه کرده وبه گرگان رود می ریزد.

رودخانه سیاه جوب :

این رودخانه از ارتفاعات جنوبی خان ببین سرچشمه گرفته ودر نهایت آب بندان ایمیر را تغذیه وبه گرگان رود می پیوندد.



رود خانه ی ذرّین گل :

این رود خانه از ارتفاعات سلسله جبال البرز و از ارتفاعات معروف به کوه های ابر سرچشمه گرفته و از شرق علی آباد کتول به آب بندان لاله باغ می ریزد. رودخانه ی کبود وال:

این رود خانه در شهرستان علی آباد کتول واقع شده و از ارتفاعات جنوبی این شهر سرچشمه می گیرد.

رود خانه ی سالیان تپّه ( حبیب ایشان):

این رود خانه از به هم پیوستن رود خانه های قره سوی رامیان، سیاه جوب، زرّین گل و کبول وال تشکیل و در مجاورت روستای حبیب ایشان بعد از سد گرگان به گرگان رود می ریزد.

رود خانه ی محمّد آباد:

این رود خانه نیز که از شاخه های گرگان رود به شمار می رود، در سی کیلو متری شرق گرگان واقع شده و از ارتفاعات جنوبی روستای محمّد آباد سر چشمه می گیرد.

رود خانه ی جعفر آباد:

این رود خانه در هجده کیلو متری شرق گرگان واقع شده است و از ارتفاعات جنوبی روستای جعفر آباد سرچشمه می گیرد و پس از گذشتن از کنار روستاهای جعفر آباد، تقر تپّه،تقی آباد و میر محلّه وارد گرگان رود می شود.

رود خانه ی قرن آباد:

یکی از شاخه های گرگان رود به شمار می رود که در 26 کیلو متری جنوب شرقی گرگان واقع شده و از ارتفاعات جنوبی قرن آباد سرچشمه می گیرد.

.: Weblog Themes By VatanSkin :.
/post/rss/cb:loop_posta target=#777777http://hasankatool.mihanblog.com/theme/18/style.css[cb:blog_tag_cloud_href] target=http://vatanskin.com/theme/18/style.css[cb:blog_tag_cloud_href] target=